Trong nhiều thập kỷ, London, New York và Hong Kong được xem là các “trung tâm mặc định” của giới tài sản ròng cao (HNWIs). Tuy nhiên, cấu trúc này đang thay đổi rõ rệt. Theo Henley & Partners – Private Wealth Migration Report 2025, năm 2024 ghi nhận khoảng 128.000 cá nhân sở hữu tài sản ròng cao (HNWIs) chuyển quốc gia cư trú – thuộc nhóm mức cao nhất từng được thống kê. Xu hướng này được dự báo tiếp tục tăng trong giai đoạn 2025–2026, phản ánh sự dịch chuyển mang tính cấu trúc thay vì ngắn hạn.
Đáng chú ý, một số nền kinh tế phát triển lâu đời ghi nhận dòng di cư tài sản ròng âm. Vương quốc Anh, sau Brexit và sau khi bãi bỏ cơ chế “non-dom” truyền thống, chứng kiến hàng nghìn triệu phú rời đi trong một năm. Các yếu tố chính bao gồm:
-
Bãi bỏ hoặc siết chặt ưu đãi thuế đối với cư dân không thường trú
-
Gia tăng minh bạch và giám sát tài sản toàn cầu
-
Môi trường pháp lý kém dự đoán hơn
-
Áp lực chính trị – ngân sách sau đại dịch
Trong bối cảnh đó, giới siêu giàu chuyển từ mô hình “định cư đơn trung tâm” sang cấu trúc đa trung tâm (multi-jurisdictional wealth structuring).
Từ trung tâm tài chính đơn lẻ đến mô hình đa trung tâm
Chiến lược mới của giới tài sản cao thường bao gồm ba trụ cột tách biệt:
-
Trung tâm kinh doanh và đầu tư
-
Trung tâm cư trú gia đình
-
Trung tâm bảo toàn tài sản dài hạn
Mục tiêu không chỉ là tối ưu thuế, mà còn:
-
Phân tán rủi ro chính sách
-
Đa dạng hóa đồng tiền nắm giữ
-
Tối ưu hóa cấu trúc pháp lý và kế hoạch kế thừa
-
Dự toán nghĩa vụ thuế trong dài hạn
Trong bối cảnh đó, Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Panama nổi lên như ba cấu phần chiến lược trong bản đồ tái cấu trúc tài sản toàn cầu.
Hy Lạp: Cơ chế thuế ấn định và cửa ngõ Schengen
Hy Lạp áp dụng cơ chế Non-Dom Regime (Article 5A) dành cho cá nhân chuyển cư trú thuế vào quốc gia này.
Cơ chế thuế chính:
-
Thuế ấn định 100.000 EUR/năm cho toàn bộ thu nhập có nguồn gốc nước ngoài (flat tax regime)
-
Thời hạn áp dụng: tối đa 15 năm
-
Có thể mở rộng thêm 20.000 EUR/năm cho mỗi thành viên gia đình
Điều này tạo lợi thế đặc biệt cho cá nhân có thu nhập đầu tư quốc tế lớn, khi nghĩa vụ thuế được “cố định” và dự toán trước trong dài hạn.
Bên cạnh đó:
-
Thuế thu nhập cá nhân thông thường tại Hy Lạp có thể lên tới 44%, do đó cơ chế ấn định tạo ra chênh lệch đáng kể.
-
Không đánh thuế thu nhập nước ngoài ngoài khoản ấn định.
-
Golden Visa Hy Lạp yêu cầu đầu tư tối thiểu từ 250.000–800.000 EUR (tùy khu vực, sau điều chỉnh 2023–2024).
Hy Lạp vì vậy đóng vai trò là trung tâm cư trú chiến lược trong EU, kết hợp giữa chi phí sinh hoạt cạnh tranh và tiếp cận Schengen. Ngoài ra, việc các nhân vật nổi tiếng như Novak Djokovic được truyền thông quốc tế nhắc đến liên quan đến cấu trúc cư trú tại Hy Lạp cho thấy sức hút của quốc gia này không chỉ ở khía cạnh tài chính mà còn ở phong cách sống.
Bồ Đào Nha: Ổn định pháp lý và tái cấu trúc ưu đãi thuế
Bồ Đào Nha duy trì sức hấp dẫn nhờ môi trường pháp lý ổn định, tiêu chuẩn EU và hệ sinh thái quốc tế phát triển mạnh tại Lisbon và Porto. Quốc gia này cũng thu hút nhiều cá nhân nổi tiếng và doanh nhân quốc tế như Madonna hay Eric Cantona đến sinh sống.
Cơ chế thuế ưu đãi
Chương trình NHR (Non-Habitual Resident) trước đây cho phép:
-
Thuế suất 20% cố định trong 10 năm đối với ngành nghề có giá trị gia tăng cao
-
Miễn hoặc giảm thuế đáng kể đối với một số thu nhập nước ngoài
Từ năm 2024, cơ chế này được điều chỉnh thành IFICI (thường gọi NHR 2.0), vẫn duy trì:
-
Thuế suất ưu đãi 20% trong tối đa 10 năm cho nhóm ngành đủ điều kiện (R&D, công nghệ, đổi mới sáng tạo…)
-
Cơ chế miễn/giảm thuế thu nhập nước ngoài theo hiệp định tránh đánh thuế hai lần
Trong khi đó:
-
Thuế thu nhập cá nhân lũy tiến thông thường: 14,5% – 48%
-
Thuế doanh nghiệp tiêu chuẩn: khoảng 21%
-
Không áp dụng wealth tax diện rộng như một số quốc gia EU khác
Cư trú đầu tư
Golden Visa Bồ Đào Nha hiện tập trung vào:
-
Quỹ đầu tư đủ điều kiện
-
Dự án đổi mới sáng tạo
-
Hoạt động văn hóa – nghiên cứu
Dù loại bỏ bất động sản dân cư tại các thành phố lớn, chương trình vẫn là một trong những cơ chế cư trú đầu tư được quan tâm nhất châu Âu.
Bồ Đào Nha đặc biệt thu hút nhóm tài sản rời khỏi Anh nhờ:
-
Hệ thống pháp lý chuẩn EU
-
Lộ trình quốc tịch rõ ràng
-
Chất lượng sống cao
-
Cộng đồng quốc tế lớn
Panama: Hệ thống lãnh thổ thuế và neo tiền tệ USD
Tại châu Mỹ, Panama đóng vai trò như một trụ cột bổ sung trong chiến lược toàn cầu.
Cấu trúc thuế
Panama áp dụng hệ thống thuế lãnh thổ (territorial tax system):
-
Chỉ đánh thuế thu nhập phát sinh tại Panama
-
Thu nhập có nguồn gốc nước ngoài: không chịu thuế tại Panama
Thuế thu nhập cá nhân nội địa lũy tiến tối đa khoảng 25%. Không áp dụng thuế tài sản ròng diện rộng.
Yếu tố ổn định
-
Đồng tiền gắn với USD
-
Trung tâm tài chính khu vực phát triển
-
Chương trình cư trú đầu tư minh bạch (Friendly Nations Visa, Qualified Investor Program…)
Đối với nhà đầu tư muốn phân bổ tài sản ngoài EU, Panama cung cấp môi trường pháp lý tương đối ổn định và trung lập về địa chính trị.
Vì sao các trung tâm tài chính truyền thống suy giảm sức hút?
Dữ liệu di cư tài sản cho thấy các yếu tố kích hoạt chính bao gồm:
-
Chấm dứt cơ chế non-dom tại Anh
-
Gia tăng thuế suất biên cao
-
Mở rộng nghĩa vụ khai báo tài sản toàn cầu
-
Gia tăng rủi ro chính sách và chi tiêu công
Khi tính dự đoán giảm, giới siêu giàu ưu tiên các quốc gia cho phép:
-
Ấn định nghĩa vụ thuế dài hạn
-
Bảo vệ cấu trúc tài sản quốc tế
-
Thiết lập cư trú linh hoạt đa thế hệ
Hy Lạp (flat tax 100.000 EUR), Bồ Đào Nha (20% ưu đãi 10 năm), và Panama (territorial tax) đáp ứng đồng thời các tiêu chí này ở các khu vực địa lý khác nhau.
Kết luận: Tái cấu trúc tài sản là chiến lược dài hạn
Làn sóng di cư tài sản 2025–2026 phản ánh sự chuyển dịch từ “địa chỉ mặc định” sang chiến lược toàn cầu hóa tài sản mang tính hệ thống.
Giới siêu giàu không chỉ tìm kiếm thuế thấp hơn, mà tìm kiếm:
-
Tính dự đoán chính sách
-
Khung pháp lý ổn định
-
Đa dạng hóa pháp lý – tiền tệ – địa lý
Trong bối cảnh bất định kinh tế và địa chính trị gia tăng, tái cấu trúc cư trú và thuế không còn là giải pháp tình huống, mà trở thành một phần cốt lõi của chiến lược bảo toàn và chuyển giao tài sản đa thế hệ.
